साठवणीतली गाणी – पुष्प १८:लगी आज सावन की… आठवणींच्या पावसात भिजवणारं विरहगीत!
रसिकजन हो, आदाब! 🙏
कसे आहात? मस्त ना? मस्तच राहा!
प्रेमगीतं मनाला आनंद देतात, तर विरहगीतं मनाच्या खोल कप्प्यांत जपून ठेवलेल्या आठवणी जाग्या करतात. बाहेर पावसाच्या सरी कोसळत असताना मनातही आठवणींचा पाऊस सुरू झाला, तर जुन्या भेटी, हरवलेली माणसं आणि अपूर्ण राहिलेल्या भावना नकळत डोळ्यांसमोर उभ्या(Bollywood Sad Songs) राहतात.
आज आपल्या ‘साठवणीतली गाणी’ या सदराच्या अठराव्या पुष्पात असंच एक अजरामर गीत—१९८९ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या यश चोप्रा यांच्या चाँदनी चित्रपटातील ‘लगी आज सावन की’!गीतकार आनंद बक्षी यांचे भावस्पर्शी शब्द, शिव-हरी यांचं सुरेल संगीत आणि सुरेश वाडकर व अनुपमा देशपांडे यांचे भावपूर्ण स्वर यांचा सुंदर संगम म्हणजे हे (Bollywood Sad Songs)गीत.
पाऊस तोच, पण भावना बदललेल्या!
या गाण्यात पाऊस हा केवळ निसर्गाचा आविष्कार नाही; तो जुन्या प्रेमाच्या आठवणी जागवणारा आणि मनातली विरहवेदना अधिक तीव्र करणारा भावबंध आहे. कधीकाळी ज्या पावसात प्रिय व्यक्तीच्या सोबतीने आनंदाचे क्षण अनुभवले, तोच पाऊस तिच्या अनुपस्थितीत डोळ्यांत पाणी आणतो. निसर्ग तोच असतो, ऋतूही तोच असतो; बदललेलं असतं ते मनाचं (Bollywood Sad Songs)विश्व!
या गीतातील भावनेचं वैशिष्ट्य हेच की, बाहेर पावसाच्या सरी बरसत असताना अंतर्मनात मात्र विरहाची धग पेटलेली आहे. आठवणी सुखावतातही आणि त्याच वेळी अस्वस्थही करतात. म्हणूनच हे गाणं ऐकताना प्रत्येकाला आपल्या आयुष्यातील एखादा हरवलेला क्षण आठवल्याशिवाय राहत (Bollywood Sad Songs)नाही.
मनाच्या तुकड्यांना पुन्हा जोडण्याची आर्त इच्छा!
मला व्यक्तिशः या गीतातील एक भावस्पर्शी कल्पना प्रचंड आवडते—कुणीतरी प्रेमाने जवळ घ्यावं, मनातली वेदना समजून घ्यावी आणि तुटलेलं मन पुन्हा जोडण्याचा प्रयत्न करावा.काही जखमा दिसत नाहीत, पण त्यांची वेदना खोलवर असते. गैरसमज, परिस्थिती किंवा काळाच्या ओघात नाती दुरावतात. मनात मात्र सगळं पूर्वीसारखं व्हावं, ही इच्छा कायम (Bollywood Sad Songs)राहते.
पण आयुष्यात प्रत्येक तुटलेली गोष्ट पुन्हा जोडता येतेच असं नाही. काही नाती नव्याने जुळतात, काही आठवणी बनून राहतात, तर काही अपूर्णतेसह स्वीकारावी लागतात. या गीतातली आर्तता याच वास्तवाला स्पर्श(Bollywood Sad Songs) करते.
माणसाला प्रत्येक वेळी सल्ला नको असतो; कधी त्याला फक्त कुणीतरी समजून घ्यावं, एवढीच अपेक्षा असते. या गाण्यातील भावना त्यामुळेच मनाला (Bollywood Sad Songs)भिडतात.
सुरेश वाडकर यांच्या स्वरांची जादू
सुरेश वाडकर हे मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रतिभावान गायक. शास्त्रीय संगीताचा भक्कम पाया, स्वरांवरील पकड आणि शब्दांचा भावार्थ जपणारी गायकी ही त्यांची(Bollywood Sad Songs) वैशिष्ट्यं.
या गीतात त्यांच्या आवाजातील संयम आणि आर्तता विरहाची भावना अधिक परिणामकारक करतात. दुःख व्यक्त करण्यासाठी मोठ्या स्वरांची किंवा नाट्यमय आविष्काराची गरज नसते; कधी शांत, हळुवार स्वरही मनाचा ठाव घेतात. अनुपमा देशपांडे यांच्या स्वरांची साथ गीताला आणखी एक भावनिक पदर(Bollywood Sad Songs) देते.
पंडित शिवकुमार शर्मा आणि पंडित हरिप्रसाद चौरसिया या शिव-हरी जोडीचं संगीतही गीताच्या भावविश्वाला अनुरूप आहे. शब्द आणि स्वर यांच्यावर मात न करता, त्यांना अधिक खुलवणारं संगीत हे या गीताचं बलस्थान (Bollywood Sad Songs)आहे.
पडद्यावरची भावस्पर्शी अनुभूती
श्रीदेवी, ऋषी कपूर आणि विनोद खन्ना यांच्या प्रमुख भूमिका असलेल्या चाँदनी चित्रपटात प्रेम, दुरावा आणि आठवणी यांना महत्त्वाचं स्थान आहे. यश चोप्रा यांच्या चित्रपटांची खासियत असलेलं निसर्गसौंदर्य आणि संगीताची भावपूर्ण गुंफण या गीतातही अनुभवायला (Bollywood Sad Songs)मिळते.
विनोद खन्ना यांच्या व्यक्तिरेखेशी जोडलेल्या या गीताचं चित्रण त्यातील विरहभावनेला दृश्यरूप देतं. त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वातील गंभीरपणा आणि चेहऱ्यावरून व्यक्त होणाऱ्या भावना गाण्याच्या आशयाशी सुंदरपणे (Bollywood Sad Songs)जुळतात.
मला हे गाणं जितकं ऐकायला आवडतं, तितकंच पाहायलाही आवडतं. कारण काही गाणी केवळ कानांवर थांबत नाहीत; ती दृश्यं, शब्द आणि स्वर यांच्या माध्यमातून थेट मनात (Bollywood Sad Songs)उतरतात.
काही गाणी कधीच जुनी होत नाहीत!
मित्रांनो, आयुष्याच्या प्रवासात अनेक माणसं भेटतात. काही कायमची सोबत करतात, तर काही काळाच्या ओघात दूर जातात. पण त्यांच्या सहवासातले काही क्षण मनात कायमचे घर करून (Bollywood Sad Songs)राहतात.
आणि मग अचानक एखादं गाणं ऐकू येतं… भूतकाळाचं एखादं पान उघडतं आणि आपण क्षणभर जुन्या आठवणींच्या विश्वात हरवून (Bollywood Sad Songs)जातो.
‘लगी आज सावन की’ हे माझ्यासाठी असंच एक गीत आहे. त्यातील विरह केवळ प्रिय व्यक्तीपासून दूर जाण्याचा नाही, तर हरवलेल्या काळाचा आणि पुन्हा अनुभवता न येणाऱ्या क्षणांचाही(Bollywood Sad Songs) आहे.
काळ पुढे सरकतो, माणसं बदलतात; पण मनाच्या साठवणीत जपलेल्या काही आठवणी मात्र कायम राहतात. कदाचित म्हणूनच काही गाणी वयाबरोबर जुनी होत नाहीत—उलट, आयुष्याचा अनुभव वाढतो तशी त्यांची भावनिक खोली अधिक (Bollywood Sad Songs)जाणवते.
रसिकजन हो, आजच्या या अठराव्या पुष्पातील गीत तुम्हालाही आवडत असेल, तर पुन्हा एकदा नक्की ऐका. कदाचित एखादा स्वर तुम्हाला एखाद्या जुन्या भेटीची, एखाद्या खास व्यक्तीची किंवा आयुष्यातील सुंदर क्षणाची आठवण करून (Bollywood Sad Songs)देईल.
पुन्हा भेटू ‘साठवणीतली गाणी’च्या पुढच्या पुष्पात, आणखी एका सुरेल गीतासह!
तोपर्यंत आनंदी राहा, निरोगी राहा आणि संगीतावर असंच प्रेम करत (Bollywood Sad Songs)राहा.
आदाब! 🙏
तुमचाच
विवेक दिगंबरराव कुलकर्णी
