(पुणे ): पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडच्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण असलेल्या हिंजवडी ते शिवाजीनगर मेट्रो मार्गिकेचे उद्घाटन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते मंगळवारी (दि. ३ नोव्हेंबर) दूरदृश्यप्रणालीद्वारे करण्यात आले. पुण्यातील आयटी हब असलेल्या हिंजवडीला थेट शिवाजीनगरशी जोडणाऱ्या या मेट्रो मार्गामुळे प्रवाशांना मोठा दिलासा मिळणार आहे. बुधवारपासून (दि. ४ नोव्हेंबर) या मार्गावर प्रवासी सेवा सुरू होणार(Pune Metro Line 3) आहे.
माण-हिंजवडी ते शिवाजीनगर जिल्हा न्यायालय अशी २३.२०३ किलोमीटर लांबीची ही संपूर्ण उन्नत मेट्रो मार्गिका आहे. या मार्गावर एकूण २३ स्थानके उभारण्यात आली आहेत. पुणे महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाच्या (पीएमआरडीए) माध्यमातून सार्वजनिक-खासगी भागीदारी (पीपीपी) तत्त्वावर हा प्रकल्प विकसित करण्यात आला आहे. जमीन संपादन आणि विविध सेवा-सुविधांच्या स्थलांतरासह प्रकल्पाचा एकूण खर्च सुमारे ८ हजार ३१३ कोटी रुपये (Pune Metro Line 3)आहे.
पहिल्या टप्प्यात २३ पैकी १७ स्थानकांवरून प्रवासी वाहतूक सुरू करण्यात येणार आहे. उर्वरित सहा स्थानके टप्प्याटप्प्याने प्रवाशांसाठी खुली केली जाणार आहेत. त्यामुळे उद्घाटन झाले असले तरी सुरुवातीला संपूर्ण मार्गावर प्रवासी सेवा उपलब्ध होणार नाही. उर्वरित स्थानकांसह संपूर्ण मार्गिका जानेवारी २०२७ पर्यंत कार्यान्वित करण्याचे नियोजन आहे. सुरुवातीच्या टप्प्यात प्रवाशांना जिल्हा न्यायालय स्थानकापर्यंत मेट्रोने प्रवास करता येणार(Pune Metro Line 3) आहे.
या मेट्रो प्रकल्पाचे वैशिष्ट्य म्हणजे मेट्रो संचालनासाठी महिला ट्रेन ऑपरेटरची नियुक्ती करण्यात आली आहे. तसेच मेट्रोच्या एकूण विजेच्या गरजेपैकी सुमारे ३० टक्के वीज सौरऊर्जेतून उपलब्ध करण्याचे नियोजन आहे. त्यामुळे महिला सक्षमीकरणासह पर्यावरणपूरक सार्वजनिक वाहतुकीला प्रोत्साहन मिळणार(Pune Metro Line 3) आहे.
हिंजवडी आयटी पार्कमध्ये काम करणारे हजारो कर्मचारी, विद्यार्थी आणि व्यावसायिकांसाठी ही मेट्रो महत्त्वाची ठरणार आहे. हिंजवडी, वाकड, बालेवाडी, म्हाळुंगे, औंध आणि विद्यापीठ परिसरातील नागरिकांना या मार्गिकेचा लाभ होणार आहे. विशेषतः हिंजवडी आयटी पार्कमध्ये दररोज ये-जा करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांचा प्रवास अधिक सुलभ होण्याची अपेक्षा आहे. रस्त्यांवरील खासगी वाहनांची संख्या कमी झाल्यास वाहतूक कोंडी, इंधनाचा वापर आणि प्रदूषण कमी होण्यासही मदत होऊ (Pune Metro Line 3)शकते.
दरम्यान, याच कार्यक्रमात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते पुणे मेट्रोच्या दुसऱ्या टप्प्यातील चार प्रस्तावित मार्गिकांचे भूमिपूजनही करण्यात आले. यामध्ये वनाज ते चांदणी चौक, रामवाडी ते विठ्ठलवाडी, खराडी ते खडकवासला आणि नळस्टॉप ते माणिकबाग या मार्गिकांचा समावेश आहे. या विस्तारित मेट्रो प्रकल्पांसाठी सुमारे १३ हजार ५०० कोटी रुपयांची तरतूद प्रस्तावित आहे. पहिल्या आणि दुसऱ्या टप्प्यातील प्रकल्पांचा विचार करता पुणे मेट्रोच्या विस्तारासाठी सुमारे २१ हजार ८०० कोटी रुपयांचे प्रकल्प हाती घेण्यात आले(Pune Metro Line 3) आहेत.
पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड शहरांची वाढती लोकसंख्या, वाहनांची संख्या आणि रस्त्यांवरील वाहतूक कोंडी लक्षात घेता हिंजवडी-शिवाजीनगर मेट्रो मार्गिका महत्त्वाची ठरणार आहे. मात्र, प्रत्यक्ष प्रवासी सेवा सुरू झाल्यानंतर मेट्रोचे वेळापत्रक, फेऱ्यांची वारंवारता, तिकीट दर आणि प्रवाशांचा प्रतिसाद यावर या प्रकल्पाची उपयुक्तता अवलंबून राहणार (Pune Metro Line 3)आहे.
